İlan edilen oran ile elde kalan tutar
Mevduat teklifindeki yıllık faiz oranı, tek başına vade sonunda elde kalacak net kazancı göstermez. Anapara, vade gün sayısı, yıllık hesap esası ve geçerli vergi kesintisi birlikte değerlendirilir. Brüt faiz hesaplandıktan sonra stopaj gibi kesintiler net getiriyi etkiler. Vade sonunda anaparaya eklenen tutar ile bütün bakiyeyi ayrı okuyun.
GİB’in mevduat gelirleri açıklamasında kesinti kapsamı ve ürüne göre farklılaşma bulunur. Tek oranı bütün döviz, TL veya farklı vadeli hesaplara taşımayın. Hesabın açılış veya yenileme tarihi ve yürürlükteki karar da önemlidir. Bu rehberdeki stopaj oranı örnek varsayımdır; ödeme anındaki gerçek ürün oranı bankanın belgesi ve güncel vergi düzenlemesiyle kontrol edilmelidir.
100.000 TL ve 32 gün için özgün örnek
Yalnız yöntem örneğinde anapara 100.000 TL, yıllık brüt oran %40, vade 32 gün, yıl esası 365 ve stopaj varsayımı %15 olsun. Basit hesap 100.000 × 0,40 × 32 / 365 ile yaklaşık 3.506,85 TL brüt faiz verir. Örnek kesinti yaklaşık 526,03 TL, net faiz 2.980,82 TL olur.
Vade sonu bakiye yaklaşık 102.980,82 TL’dir. Buradaki net kazanç 2.980,82 TL, toplam bakiye 102.980,82 TL olarak ayrı etiketlenmelidir. Banka sözleşmesindeki hesap esası veya yuvarlama yöntemi farklıysa sonuç değişebilir. Aynı gün sayısına göre hesap yapmadan “aylık getiri” adı altında farklı vadeleri karşılaştırmayın.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt faiz | 3.506,85 TL |
| Varsayımsal %15 kesinti | 526,03 TL |
| Net faiz | 2.980,82 TL |
| Anapara + net faiz | 102.980,82 TL |
İki teklifi net ve aynı vade üzerinden okuyun
Bir teklif %40, diğeri %42 yıllık brüt oran veriyor olsun. İkinci teklifin yüksek oranı yalnız belli bakiye bandına veya yeni müşteri dönemine uygulanıyorsa bütün anaparaya aynı şekilde hesaplanamaz. Faizsiz tutulan alt limit bulunup bulunmadığını, avantajın kaç gün sürdüğünü ve sonraki yenilemede ne olacağını öğrenin.
Örneğin 100.000 TL’nin tamamı %40 ile değerlendirilirken başka üründe 20.000 TL faizsiz ve kalan 80.000 TL %42 ile değerlendirilsin. Aynı 32 günlük ve 365 esaslı örnekte ikinci ürün brüt yaklaşık 2.945,75 TL verir. İlan edilen oran daha yüksek olsa da anaparanın tamamına faiz yürümeyen ürünün toplam kazancı daha düşük olabilir.
Vade bozma ve reel getiri kontrolü
Vade dolmadan para çekmenin faiz hakkını nasıl etkilediğini sözleşmeden okuyun. Hesabı yenilemek de aynı oranın korunacağı anlamına gelmez. Sonraki vadede geçerli teklif ve kesinti koşulları yeniden kontrol edilmelidir. Günlük hesap ile vadeli hesabın kullanım ve faiz tahakkuk koşullarını eşdeğer saymayın.
Net nominal kazanç, satın alma gücündeki kazanç değildir. İlgili dönemin fiyat artışıyla karşılaştırmak için aynı süreye ait reel getiri hesabı gerekir. Bir yıllık enflasyonu 32 günlük net faiz oranından doğrudan çıkararak sonuç üretmeyin. Dönemleri eşleştirin; bütçede gerekecek paranın kullanım tarihini de vade sonuyla birlikte planlayın.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- GİB mevduat faizlerinin vergilendirilmesi Ürün ve vergi kesintisi kapsamı
Örnek %15 stopaj güncel genel oran iddiası değildir.