Finans ve maliyet

Efektif faiz ile nominal faiz farkı

Nominal yıllık faiz ile bileşik etkili efektif faiz farklıdır. Aylık %1 örneğiyle dönem dönüşümünü, masraf ve reel getiri ayrımını öğrenin.

Nominal ve efektif hangi soruları cevaplar?

Faiz oranını okurken önce dönemi ve bileşikleşme sıklığını belirleyin. Dönemsel oranın yıl içindeki dönem sayısıyla çarpılması, bu rehberdeki nominal yıllık gösterimi verir. Efektif yıllık oran ise her dönemin birikiminin sonraki döneme taşındığı bileşik etkiyi gösterir. Aynı oran etiketi farklı dönemlerde farklı sonucu ifade edebilir.

Nominal kelimesi finans metinlerinde enflasyondan arındırılmamış oran anlamında da kullanılır. Buradaki yıllıklandırma ayrımını “reel faiz” kavramıyla karıştırmayın. Reel değerlendirme satın alma gücüyle ilgilidir; efektif yıllıklandırma ise dönemsel faizlerin bileşik etkisiyle ilgilidir. Bir sözleşmedeki terimin hangi anlamda kullanıldığını açıklamasından okuyun.

Aylık %1 neden yıllık %12’den farklı?

Varsayımsal dönemsel oran aylık %1 olsun. Nominal yıllık gösterim 1 × 12 ile %12’dir. Her ay birikim tekrar değerlendirildiğinde efektif yıllık oran (1,01)^12 − 1 ile yaklaşık %12,6825 olur. Fark yaklaşık 0,6825 yüzde puandır. Bu rakamların hiçbiri güncel mevduat veya kredi teklifi değildir.

Özgün bileşik yıllıklandırma örnekleri
Aylık oranNominal yıllık gösterimEfektif yıllık oran
%1%12%12,6825
%2%24%26,8242

Her ay aynı oran, yeniden değerlendirme ve 12 eşit dönem varsayımı kullanılmıştır.

Yıllık efektif oranı aya çevirmek

Yıllık efektif oranı 12’ye bölmek bileşik modelde eşdeğer aylık oranı vermez. Ters dönüşüm (1 + yıllık oran)^(1/12) − 1 şeklindedir. Örneğin %12,6825 efektif yıllık oran yaklaşık %1 aylık eşdeğere döner. Yüzde alanı ile ondalık oranı karıştırmamak gerekir: %12,6825 hesap içinde 0,126825 olarak kullanılır.

Bir hesaplama aracında “yıllık oran” alanı görülüyorsa nominal mi efektif mi olduğunu okuyun. Aynı sayıyı iki ayrı dönüşüm yöntemine girmek farklı dönemsel değerler verir. Sonucu karşılaştırırken yılın gün esası, ödeme tarihleri ve aylık bileşikleşme varsayımını ayrıca kaydedin. Yuvarlamayı ara adımlarda aşırı yapmak sonucun küçük farklarla değişmesine yol açabilir.

Efektif faiz ile kredinin toplam maliyeti

Sade bileşik faiz dönüşümü yalnız oran ve dönemlerle çalışır. Kredinin efektif yıllık maliyeti ise hesaba geçen para, taksit tarihleri ve kapsanan ücretlerle birlikte değerlendirilir. Tahsis ücreti veya peşin gider varsa aylık ilan oranını bileşik yıllıklaştırmak bütün maliyetin yerine geçmez. Sözleşme öncesi bilgi formundaki kapsamı kontrol edin.

Yatırım getirisinde de masraf ve vergi sonrası net tutarı ayrı hesaplayın. Sonra aynı dönemdeki enflasyonla satın alma gücünü karşılaştırın. Örneğin %20 net yıllık getiri ve %25 fiyat artışında reel değişim 1,20/1,25−1, yaklaşık eksi %4 olur. Bu özgün örnek, efektif etiketinin tek başına reel kazanç gösterdiği anlamına gelmediğini açıklar.

Kaynaklar ve geçerli dönem

Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.